Wetenskaplikes ontdek die vreemde oorsprong van aartappels: To-mah-to to po-tah-to!August 18, 2025

Nuwe navorsing het uiteindelik lig gewerp op die genetiese afkoms van die aartappel – en dit blyk baie ongewoon te wees.

’n Studie wat onlangs in die vaktydskrif Cell verskyn het, wys dat aartappels ontstaan het nadat ’n vroeë tamatieverwant agt tot nege miljoen jaar gelede met ’n ander plantspesie gekruis het. Hierdie “plantromanse” het ’n unieke geenkombinasie voortgebring wat die ontwikkeling van ’n dik, styselagtige knol moontlik gemaak het. Só het die eerste aartappels, soos ons dit vandag ken, die lig gesien.

Waarom dit belangrik is:
Aartappels is nie net ’n gewilde kos nie, maar ook die wêreld se derde belangrikste stapelgewas. Anders as saadplante, word moderne aartappels meestal deur kloning uit knolle voortgeplant, wat beteken dat slegte mutasies oor geslagte heen ophoop. Dit maak die plant kwesbaar vir siektes – ’n probleem wat al historiese rampe veroorsaak het, soos die Ierse Aartappelhongersnood. Sanwen Huang, ’n genoombioloog in China wat aan die studie meegewerk het, wil ’n nuwe hibriede aartappel ontwikkel. Deur plante weer uit saad te kweek, kan wetenskaplikes swak mutasies uitskakel en die gewas se weerstand teen siektes verbeter.

’n Familie van baie spesies:
Die aartappel behoort tot die genus Solanum, wat ook tamaties, eiervrug en soetrissies insluit – ’n groep met meer as 1 000 spesies. Sandra Knapp, ’n planttaksonoom van die Natuurhistoriese Museum in Londen, het saam met Huang aan die navorsing gewerk. Hulle het volledige genoomvolgordes gebruik om ’n stamboom van ses aartappelspesies saam te stel en dit met 21 ander Solanum-spesies te vergelyk.
Die resultate toon dat aartappels verwant is aan beide die tamatiegroep en ’n kleiner groep plante genaamd Etuberosum. Hierdie unieke genetiese verbintenis verduidelik uiteindelik hoe die nederige aartappel sy oorsprong gekry het – en waarom ons vandag nog van hierdie kosbare knol afhanklik is.

Foto verskaf